jueves, 21 de febrero de 2008

2ª AVALIACIÓN

1-O HOME COMO SER SOCIAL


Como moitas outra especies, o ser humano é un ser social. Como as abellas, as formigas, ou os lobos, o individuo humano crece, desenvolvese como tal no medio e coa axuda dos seus conxéneres.
Pero o ser humano non está atado aos seu instintos na mesma medida que os outros animais sociais. As abellas e os lobos manteñen a cohesión social efectuando labores e mantendo regras de relación programadas no seu código xenético. Non son normas libremente elexidas. As persoas, en cambio, debido a esta deficiencia instintiva, necesitamos para facer posible a nosa vida en sociedade, crear normas e institucións. Estas normas e institucións poden ser de formas variadas, pero a súa necesidade é incuestionable... Pero ¿é seguro isto? Só no caso de que necesitásemos realmente vivir en sociedade. O propósito desta lección é demostrar que ao ser humano non lle queda, de verdade, ningunha outra posibilidade

Preséntasenos unha pregunta, seria o home capaz de vivir fóra da sociedade?

O home ten que vivir en sociedade para garantir a súa integridade física e supervivencia. Para que os homes vivan de xeito adecuado en sociedade, deben existir tamén unhas normas e institucións, xa que é a única maneira de garatir estos dereitos.


2- ¿QUÉ SON OS DEREITOS ?

As normas de conducta regulan e prescriben o que de feito podemos facer nunha sociedade dada, que ámbitos pertencen ao ámbito privado e cales ao público. Deste xeito coñecendo as regras dunha sociedade, coñecemos o que temo "dereito" a facer nela sen que ninguén nolo poida prohibir ou castigar.
A palabra dereito é unha palabra polisémica que usamos en varios sentidos:
Para referirnos a aquelas obrigas que a sociedade ou os outros nos deben
Para referirnos a aquelas cousas que podemos reclamar, pero que non debemos pedir obrigatoriamente.
Para nomear o conxunto de leis dun país...
As mesmas normas que regulan os nosos dereitos, definen cales son as nosas obrigas respecto á sociedade e aos membros desta. Nesta lección estudiaremos tamén de onde xurden as obrigas e que relación gardan cos dereitos. Na primeira parte veemos como se constitúen os dereitos e as obrigas nunha sociedade e nos preguntaremos acerca de si podemos dicir que outros organismos, ademáis do ser humano teñen dereitos


Debese distinguir entre asdistintas fundamentacións que se fan dos códigos socialmente establecidos, tanto morais como legais. Despois distinguiremos a fundamentación dos códigos morais e legais. Algúns códigos que se presentan a sí mesmos como válidos son, sen embargo, acusados de ilexítimos e son, por iso desobedecidos. ¿Pode unha norma ter validez pero non lexitimidade. Iso xustificaría a desobediencia á norma. É unha cuestión capital distinguir entón entre validez e lexitimidade. Ante esta cuestión distinguense, respecto aos códigos legais dúas posicións teóricas que se aclaran a continuación: iusnaturalismo e positivismo xurídico.

Preséntasenos a seguinte pregunta:

Según o que aparece no texto, ¿é legal sinónimo de lexítimo?

Non podemos considerar que legal sexa un sinónimo de lexítimo, xa que algúns códigos que están considerados legais, son, pola contra, acusados de ilexítimos.


En que casos deria lexítimo a desobediencia vicil?

A desobediencia civil está xustificada xa que xa se unha persoa non está dacordo non ten porque estar obrigado a actuar do modo que lle impoñen. Un exemplo desta situación é a eutanasia; se un enfermo terminal expresa o seu desexo a morrer; aínda que esté en contra, cu,mpre ca vontade do enfermo.

OS DEREITOS HUMANOS NAS DISTINTAS XERACIÓNS


Os dereitos humanos pódense clasificar nas distintas xeracións atendendo a distintos criterios:

Na primeira xeración deféndense os dereitos de liberdade e propiedade privada e a igualdade ante a lei, e dicir, os dereitos individuais. Deste xeito nesta xeración podemos incluír os dereitos civís e políticos, o estado; e o dereito a determinación, a unha vivenda digna…

Na segunda xeración deféndense os dereitos colectivos, polo tanto, aqueles relacionados coa educación, sanidade, a escravitude, ao benestar, o dereito ao traballo, os dereitos dos nenos, os dereitos económicos e sociais…

Na terceira xeración repóllense os dereitos relacionados coa igualdade na diversidade. Polo tanto, nesta xeración inclúense os dereitos a favor das mulleres, os homosexuais, os dereitos humanitarios, prevención e discriminación…


A MULLER NO ISLAM

En pleno corazón do mundo árabe desenvolveuse un movemento feminista que influíu en moitos especialistas.

Este movemento feminista lévanos a pensar que o Islam pode ser un modelo a seguir en canto a cambios na posición da muller, a pesar de que no Corán (libro sagrado dos musulmáns equivalente á Biblia cristiá) se atopen elementos que fagan referencia á inferioridade da muller. Tamén na mesma Biblia cristiá se atopan referencias deste tipo ( o feito de que a muller saise da costilla dun home fai referencia a que a muller depende do home).

A situación da muller árabe non é froito do machismo, senon da política autoritaria , interesada en manter a sociedade como estivo sempre (inmovilismo social).

Ante algúns deste movementos feministas surxiron reaccións de diferentes tipos: unhas apoiaban a inserción da muller na sociedade; pola contra, outros impuxeron algunhas condicións como levar o Hiyab (pano islámico que levan as mulleres de xeito que levan cuberto a maior parte do seu corpo). Os esteorotipos causados por levar esta prenda e por outras moitas causas, da lugar en moitos casos ó racismo no estranxeiro.

Moitos dos estereotipos frean a posibilidade de percibir algún cambio na sociedade islamista dando lugar a crises políticas e tamén económicas e culturais.




CONTRATO SOCIAL

O termo contrato social é empregado nos campos de filosofía, na ciencia política e na socioloxía en alusión a un acordo real ou hipotético realizado no interior dun grupo polos seus membros.

O contrato social, como teoría política, explica, entre outras cousas, a orixe e propósito do Estado e dos dereitos humanos.

A esencia da teoría de Rousseau é a seguinte: Para vivir en sociedade, os seres humanos acordan un contrato social implícito, que lles outorga certos dereitos a cambio de abandonar a liberdade da que dispoñerían en estado de natureza.

A teoría anunciada por Hobbes versaba no seguinte: os homes no estado de natureza ceden os dereitos individuais a un soberano a cambio de proteción.Unha frase del moi famosa é o home é lobo para o home, é decir que están todos en continuas pelexas, e fai polo tanto referencia á violencia que se lle atribue ós homes e por este motivo necesitan vivir nunha sociedade con leis.

Locke tamén elaborou unha teoría contractual pero en contraposición con Hobbes cría que cada home facía un contrato cos demáis para darlle o poder a un tipo de goberno, ó cal se lle podían retirar os seus dereitos se dito goberno abusaba do seu poder.


SEPARACIÓN DE PODERES

Montesquieu é un liberal do seculo XVIII que defende o liberalismo e un dos seus principìos básicos, a separación de poderes. O poder, segundo o liberalismo debe estar repartido e limitado para evitar o abuso e distingue tres poderes segundo a súa función e entre eles debe existir control e equilibrio, o lexislativo, o executivo e o xudicial.

O lexislativo e o máis importante porque se encarga de elaborar as leis que han de cumprir tódolos cidadáns. As asembleas lexislativas poden ser unha ou dúas (modelo unicameral ou bicameral) e reciben distintos nomes segundo os estados: en España no século XIX chámabanselle Cortes, en Inglaterra Parlamento. Estas asembleas representativas deben elaborar unha Constitución que é a lei suprema na que están recollidos tódolos principios políticos, organización do Estado, os dereitos e deberes do cidadán... Segundo a Constitución actual (1978) en España as Cortes ou institución lexislativa está formada por dúas cámaras (é un modelo bicameral), o Congreso formado por deputados/as e o Senado por senadores/as.

O poder executivo correspóndelle realizar o que dispoñen as leis (aplicalas) e estás representado polos gobernos, compostos polos Presindentes de Goberno ou Primeiros Ministros/as e Ministros/as. O Goberno español, segundo a constitución actal está formado por un Presidente do Goberno e os Ministros/as.

O poder xudicial correspóndelle facer cumprir as leis e está representado polos tribunais de Xustiza.



TEXTO 4--> DECLARACION DE DEREITOS HUMANOS

Preguntas y respuestas sobre el texto:

1_ ¿ Qué defende o positivismo xurídico ?

O positivismo xurídico defende que existan certos dereitos que dependen da convivencia do home en sociedade.

2_ ¿ Que quere decir que os dereitos humanos son dereitos naturais ?

Os dereitos humanos son dereitos naturais xa que se nos conceden desde o momento en que nacemos,un exemplo é o dereito a vida.

3_ ¿ Que problemas percibes para a implantación internacional dos dereitos humanos ?

Primeiro a declaracion de dereitos non e vinculante para todos os estados. E segundo que a declaracion de dereitos non se cumple en moitos paises porque as grandes potencias non prexionan a eses paises para que cumplan os dereitos.

4_ ¿ Caraterísticas dos dereitos humanos ?

Son inalienables: non poden ser cancelados nin outorgados por ningunha institución, pois son previos a elas. Pódese afirmar que existen aínda que non sexan recoñecidos.Son universais: posto que son válidos para calquera persoa, independentemente do lugar no que resida, posición social, relixión, raza, sexo e tamén do tempo no que se desenvolva a súa existencia.Son ideais: propóñense como orientación para a formulación dos distintos códigos legais nas distintas sociedades de xeito que quedan recollidos no dereito positivo.

5_ ¿ Qué quere decir ius naturalismo ?

Quere decir dereitos naturais

6_ Diferencias entre a fundamentación ética,teolóxica,política e historicista ?

Estes términos significan o seguinte:

A fundamentación ética intenta fundamentar os dereitos humanos acudindo á súa orixe.Está basada no ius naturalismo e consiste en afirmar que os dereitos humanos son válidos porque teñen a súa orixe nunha orde anterior á formación da comunidade humana.

A fundamentación teolóxica afirma que esa orde natural procede de Deus, que é o creador do home e da lei que define á súa natureza.

Fundamentacióm política desde apráctica política faise necesaria tamen da razón da validez e funcionalidade dos dereitos humanos

Fundamentación historicista entende que os dereitos humanos son o resultado das necesidades e valores de cada sociedade e cada época histórica.Fundamentación xurídico-historicista afirma que non existen dereitos previos á formación da sociedade, pois a sociedade a que proporciona e garante os dereitos.



As entidades superestatais son organismos que garantizan os dereitos humanos.Algunhas das entidades superestatais que existen son as seguintes:

ONU- Organización de Naciones Unidas.
OTAN- Organización do Tratado do Atlántico Norte.
SEATO-Tratado de Defensa Colectiva del Sureste .
Mercosur- MERcado COmún do SUR.
OUA- Organización para a Unidade Africana.
UE- Unión Europea.
Liga árabe- Liga de los Estados Árabes- na cal se agrupan os estados árabes.



Exercicio: membros de un xurado.

Deben ser de profesións distintas e os xéneros deben estar equilibrados para que non haxa preferencias por unha idea. Prioritariamente non se deben coñecer e deben ser de relixión e de etnias distintas.

por exemplo:

1- unha doutora
2- un enfermeiro
3- unha avogada
4- un profesor
5- unha escritora
6- un obreiro
7- unha dependenta
8- un camioneiro
9-unha cociñeira
10-un amo de casa
11- unha empresaria
12-un economista


EXERCICIOS:

1-Situación dun accidente

¿Que tipos de danos e provocan?

Debido a distracción de Xoán ó volante por mirar a unha modelo famosa que andaba pola rúa, non advirte que o semáforo se pon en vermello, polo tanto María debe frear bruscamente, razón pola que choca co parabrisas e comeza a sangrar e debido a ver isto a súa nai padece unha parada cardíaca. Pero os servicios de urxencia tardan por culpa de un pizza e de un partido de fútbol e polo tanto as consecuencias empeoran. E por último, a María roubanlle a carteira e a nai de María debe quedar no hospital 15 días, cando ela é a única fonte de ingresos na casa.

¿A quen ou quenes se lle poden imputar as consecuencias do suceso?

Se este caso fora ó xulgado a culpa botaríanlla a Maria porque debería ir atenta para non darlle ó coche de adiante por detrás. Pero en realidade Xoán comete unha imprudencia ó despistarse cando vai conducindo. Por outra parte, os servicios de urxencias se actuaran con rapidez as consecuencias serían menos e de menor grado. En resumo, non hai ningún culpable directo, senón que é un cúmulo de circunstancias.


¿Que tipo de castigo debería establecerse?

Como xa dixemos antes, se este caso fose os tribunais sairía perdendo María por chocar co vehículo que ía diante dela, aínda que se ela quixese tamén podería denunciar ós servicios de urxencias pola súa tardanza, pero sairía ela perdendo.


2-Investigación: O proceso xudicial e as súas fases.

1. ¿Cándo se considera que un acto é ilícito? Non todos os actos ilícitos son delito. Pensa nunha acción que a meirande parte da xente considere mala e sen embargo non sexa considerada delito ¿Cál é a razón de que non o sexa? ¿Cál é a característica esencial do delito? Pon un exemplo dun acto ilícito que sexa delito e un que non o sexa.

Un acto é ilícito cando moralmente non é correcto. Por exemplo, se imos andando pola rúa e nos atopamos a un indixente pedindo diñeiro porque non ten para comer e está morrendo coa fame, se non lle damos cartos nin de comer nin lle prestamos ningunha clase de axuda, non é considerado delito, sen embargo moralmente non é correcto. Este acto sería ilícito. A razón pola que este acto non é delito é porque non hai ningunha lei que diga que debemos axudar aos indixentes, que é a principal característica do delito. Por exemplo se imos conducindo pola estrada e atopamos un coche volcado no arcén, se non o axudamos estaríamos cometer un acto ilícito e ó mesmo tempo sería delito.


2. ¿En que casos da columna esquerda dirías que existe responsabilidade do suxeito que actúa nos resultados da acción?

Considero que existe responsabilidade do suxeito cando n alumno volta un libro roto á biblioteca por que o deixou tirado no patio e cando un conductor borracho atropela a un peatón cruzando nun semáforo.

¿De qué tipo sería esa responsabilidade? Consulta para iso a diferencia entre responsabilidade obxectiva e subxectiva e entre responsabilidade civil ou penal.

Un profesor deixa que os alumnos copien nun exame saindo da aula, pero só co propósito de voltar a entrar e acusalos de copiar no exame.--> Responsabilidade subxectiva.

Un alumno volta un libro roto á biblioteca por que o deixou tirado no patio.-->Responsabilidade subxectiva.

Todos os alumnos dun centro suspenden o exame de selectivo pois todos cometen o mesmo erro porque o profesor explicouno mal.-->Responsabilidade obxectiva.

A un conductor fallanlle os freos do seu coche e por ese motivo atropela a unha persoa que morre no acto.--> Responsabilidade obxectiva.

Un médico non é quen de levar a cabo unha operación por non dispor dos medios suficientes no hospital e o paciente morre.-->Responsabilidade obxectiva.

Un conductor borracho atropela a un peatón cruzando nun semáforo.-->Responsabilidade subxectiva.

3.¿Cómo da comezo un proceso xudicial?

O primeiro paso é a presentación da demanda, a continuación a contestación do demandado. Esta contestación pode ser de allanamento se está de acordo co que se lle solicita ou ben de oposición. Neste caso pode tamén demandar á parte contraria ou ben presentar argumentos en contra. A seguinte fase é a fase de proba que se van a facer valer a favor ou en contra da demanda. Por fin o xuíz, xurado ou tribunal pronunciará a sentencia.

¿Pode haber un proceso sen acusado? ¿de qué tipo?

Si, nos procesos contencioso-administrativos inicianse pola demanda dunha persoa física ou xurídica que sinte lesionados os dereitos que debían ter sido preservados polo estado. Neste caso o demandado é o propio Estado.

¿Cál é a función do fiscal nun proceso xudicial? ¿en calquera caso está presente o fiscal? ¿e a función do abogado defensor? ¿sempre ten que haber un abogado defensor? ¿pode mentir unha testemuña? ¿e o acusado? ¿pode a defensa ocultar probas? ¿e o fiscal?

¿Qué tribunal xulgarría cada un dos delitos seguintes?


A vulneración dos acordos dun contrato: proceso civil.

A queixa dun cidadán por un imposto excesivo:proceso contencioso-administrativo.

Un delito de roubo:

Un accidente de coche só con danos materiais e sen víctimas:proceso penal.






Se hai que repartir un pastel entre varios nenos, podense dar diversas razóns para unha distribución desigual. Un neno podería explicar que ten moita fame. Este é o chamado argumento da necesidade. Outro neno podería dicir que a nai prometeralle a metade da tarta: o argumento dos dereitos adquiridos. Un terceiro podería argumentar que traballou para a nai: o argumento a favor do mérito no sentido máis estricto (rendemento). En cuarto lugar, un neno podería dicir que merece un anaco máis grande por ser o primoxénito. Esta razón equivale a dicir que ten previamente un valor maior. Todas son, chegado o caso, razóns relevantes. Se non se puidese dar unha razón relevante, só quedaría o reparto igualitario. Non só se debe poder dar unha razón, senón que esta ten que amosarse tamén como relevante. Se un neno dixera que merece o anaco máis grande porque ten os ollos azuis, esto sería rexeitado por irrelevante (a non ser que se recoñeceran premisas adicionais). Tugendhat, E. Lecciones de ética. pax 356 Barcelona Gedisa. 1993


Cuestion:¿Que diferencia hai entre razón relevante e non relevante?

Só no caso de que se favorezca ós máis desfavorecidos se debería admitir as distribucións desiguais.
A diferencia entre razon levante e non relevante e que a primeira é aquela que non só da unha razón, senón que esta ten que asomarse tamén como relevante , é decir que é aquel que di que ten previamente un valor maior. Un exemplo sería que no reparto do pastel entre varios nenosun dos nenos argumenta que a el lle debe dar un maior trozo porque el ten fame.Os argumentos ultilizados na razón relevante son diversos, como por exemplo:argumento de necesidade, dos dereitos adquiridos e de rendemento.
Pola contra, as razóns non relevantes son aquelas que non presentan ningunha razón ou argumento.Así, neste tipo de razón, o reparto entre tódolos nenos sería igualitario.Un exemplo deste tipo de razón sería por exemplo que a el lle debe dar un trozo maior por ter os ollos azuis, de forma que sería rexeitado por irrelevante.


Cando Aristóteles alabou a xustiza como primeira virtude da vida política, quixo suxerir que a comunidade que carecera de acordo práctico acerca do concepto de xustiza debía carecer tamén da base necesaria para a comunidade política. A carencia de tal base debe por tanto ameazar á nosa sociedade. (...) Posto que a virtude entendese polo xeral como a disposición ou sentimento que producirá en nos a obediencia a certas regras, o acordo sobre cáles sexan as regras pertinentes será sempre unha condición previa do acordo sobre a natureza e contido dunha virtude concreta. Pero, como xa suliñei na primeira parte deste libro, o previo acordo acerca das regras é algo que a nosa cultura individualista non pode asegurar. En ningunha parte esto se manifesta máis e tampouco en ningunha parte ten consecuencias máis ameazadoras que no caso da xustiza. A. MacIntyre. Tras la virtud. Pág. 300. Crítica Barcelona 2001.


Cuestións

¿A que concepto de xustiza estase a referir Aristóteles?

Aristóteles refírese á xustiza como algo imprescindible para a sociedade xa que unha comunidade debe establecer unhas normas para rexerse por elas.


¿Son compatibles as normas de convivencia co individualismo?

Non son compatibles xa que o individualismo tende a que cada persoa pensa independentemente sen pensar nas consecuencias sobre a colectividade, polo tanto non acepta ningún tipo de regras sobre a convivencia xa que lle da prioridade ós dereitos individuais.



A DEFINICIÓN DE XUSTIZA

Benjamin Constant

Preguntemos desde logo o que neste tempo entenden un inglés, un francés ou un habitante dos Estados Unidos de América pola palabra liberdade. Ela non é para cada un destes outra cousa que o dereito de non estar sometido máis cas leis, non poder ser detido, nin preso, nin morto, nin maltratado de ningún xeito, por efecto da vontade arbritaria de un ou moitos individuos, é o dereito de dicir a súa opinión de escoller a súa industria, de exercela, e dispoñer da súa propiedade, e aínda de abusar se se quere ir e vir a calquera parte sen necesidade de obter permiso, nin dar conta a ninguén dos seus motivos ou os seus pasos: é o dereito de reunirse con outros individuos, sexa para deliberar sobre os seus intereses, sexa para encher os días ou as horas da maneira máis conforme ás súas inclinacións e caprichos: é, en fin, para todos o dereito de influir ou na administración do goberno, ou no nombramento de algúns ou de todos os funcionarios, sexa por representación, por petición ou por consulta, que a autoridade está máis ou menos obrigada a tomar en consideración. Comparade entre tanto esta liberdade coa dos antigos.

Esta consistía en exercer colectiva pero directamente moitas partes da soberanía enteira; en deliberar na praza pública sobre a guerra e a paz, en concluir cos extranxeiros, tratados de alianza, en votar as leis, pronunciar as sentencias, examinar as contas, os actos, as xestións dos maxistrados, facelos comparecer ante todo o pobo, acusalos e condealos ou absolvelos. Pero, ao mesmo tempo que era todo isto o que os antigos chamaban liberdade, eles admitían como compatible con esta liberdade colectiva a suxeición completa do individuo á autoridade da multitude reunida. Non atoparedes neles case ningún dos beneficios e goces que vimos que formaban parte da liberdade nos pobos modernos. Todas as accións privadas estaban sometidas a unha severa vixiancia: nada se concedía á independencia individual nin baixo o concepto de opinións, nin no da industria, nin dos outros bens que indicamos. Nas cousas que nos parecen máis útiles, a autoridade do corpo social interpoñíase e mortificaba a vontade dos particulares. Terpandro non puido entre os espartanos engadir unha corda á súa lira sen que os éforos se disen por ofendidos. Aínda nas relacións domésticas máis ocultas tamén interveía a autoridade: un mozo lacedemonio non podía visitar libremente á súa nova esposa. (...)

Así, entre os antigos o individuo, soberán case habitualmente nos negocios públicos, era escravo en todas as súas relacións privadas. Como ciudadán decidía a paz e a guerra; como particular estaba limitado, observado e reprimido en todos os seus movementos; como porción do corpo colectivo cuestionaba, destituía, condeaba, despoxaba, desterraba e decidía a vida dos maxistrados ou dos seus superiores; pero como sometido ao corpo colectivo podía chegar tamén a ocasión de ser privado do seu estado, despoxado das súas dignidades, votado do territorio da república, e condeado a morte pola vontade discrecional do todo do que formaba parte.

Entre os modernos ao contrario, o individuo, independente na súa vida privada, non é soberán máis que en apariencia aínda nos Estados máis libres: a súa soberanía está restrinxida e case sempre suspensa; e se nalgunhas épocas fixas, pero raras, chega a exercer esta soberanía, faino rodeado de mil trabas e precaucións, e nunca maís que para abdicar dela. Constant, B., en Del espíritu de conquista ED. Tecnos, Madrid 1968, pp. 65-6

_-_-_-_-_-_-_

Neste texto de Constant explica o que entende el pola palabra de liberdade. Entende que o concepto liberdade inclúe dereitos da primeira xeración, e dicir, a liberdade de asociación, de opinión, de colaboración política, igualdade de oportunidades...


Aristóteles


Polo tanto, é evidente que a cidade non é unha comunidade de territorio para non prexudicarse a si mesma e polo intercambio. Isto ten que existir, se é que vai existir cidade; pero non porque se dea todo iso hai cidade, senón que é a comunidade para vivir ben de casas e familias, en orde a unha vida perfecta e autosuficiente. Agora ben, iso non existiría se non habitan o único e mesmo territorio e contraen matrimonios entre si. Por iso xurdiron nas cidades relacións familiares, fraternidades, festas e diversións para vivir en común. E tal cousa é froito da amizade. Pois a decisión de vivir en común es amizade.

O fin da cidade é, polo tanto, vivir ben, e todo iso está orientado a esa fin. A cidade é a asociación de familias e aldeas para unha vida perfecta e autosuficiente. E ista é, como dicimos, a vida feliz e boa.

Hai que supor, en consecuencia, que a comunidade política ten por obxecto as boas intencións e non só a vida en común. Por iso, a cantos contribúen en maior ou menor grao a tal comunidade, correspondelles unha maior participación na cidade que aos que en liberdade ou estirpe son iguais ou superiores, pero desiguais na virtude política, ou aos que sobresaen en riqueza, pero son inferiores en virtude. Pois ben, que todos os que discuten sobre os reximenes políticos falan só dunha parte do xusto, queda claro co dito. Aristóteles: Política.Pág. 124-125. Alianza Editorial Madrid 1986.


_-_-_-_-_-_-_-_-

Este texto que pertence a Aristóteles dinos de que unha cidade é aquela que ten unha convivencia en común con unhas mesmas costumes e celebracións. Polo tanto, cada unha delas defínese de unha maneira específica asique o concepto de cidade é utilizado para concienciar os cidadáns con fins políticos.


J.S. Mill

O sentimiento de xustiza, no que se refire a aquel dos seus elementos que consiste no desexo de castigar, é así tal como eu o considero, o sentimento natural de resarcimento ou vinganza, que o intelecto e a simpatía fai extensible a todos os prexuizos, é dicir, a todos os danos que se nos causan a nos ou a través de, ou en unión coa sociedade no seu conxunto. Este sentimento natural faríanos rexeitar dun xeito indiscriminado calquera cousa feita por outro que nos puidese resultar desagradable; empero, cando este sentimento fai moral mediante a incorporación dun sentimiento social, só actúa no sentido que ven determinado polo ben xeral, de tal xeito que as persoas xustas rexeitan os danos causados á sociedade, aínda que elas non resulten de ningunha forma lesionadas, e non rexeitan un dano que se lles cause a elas persoalmente, por penoso que sexa, sempre que sexa de tal tipo que a súa represión interese tanto á sociedade como a elas particularmente. J. S. Mill: El Utilitarismo. Pág. 115. Alianza Editorial. Madrid 1991.



_-_-_-_-_-_-_-_

Neste texto de J. S. Mill exponse que a maioría das persoas actúan según a situación, e non en favor da sociedade. Pero, unha persoa considerada xusta non soamente buscaría o ben para ela, senón que tamén o ben para a sociedade en xeral.
ADELA CORTINA

En principio, o comunitarismo ético contemporáneo constitúe unha réplica ao liberalismo, ou alo menos a certas variantes do mesmo que producen efectos considerados como indesexables: individualismo insolidario, desarraigo afectivo, devaluación das ligazóns interpersoais, pérda de identidade cultural, etc. Allen Buchanan resumiu as críticas comunitaristas ao pensamento liberal en cinco puntos: 1) Os liberais devalúan, descoidan e socavan os compromisos coa propia comunidade, sendo así que a comunidade é un ingredente irremplazable na vida boa dos seres humanos. O liberalismo minusvalora a vida política, posto que contempla a asociación política como un ben puramente instrumental, e por iso ignora a importancia fundamental da participación plena na comunidade política para a vida boa das persoas. 3) o pensamento liberal non da conta da importancia de certas obrigas e compromisos -aqueles que non son elexidos ou contraídos explicitamente por un contrato ou por unha promesa- tales como as obrigas familiares e as de apoio á propia comunidade ou país. 4) O liberalismo presupón unha concepción defectuosa da persoa, porque non é quen de recoñecer que o suxeito humano está instalado nos compromisos e nos valores comunitarios, que lle constitúen parcialmente a el mesmo, e que non son obxecto de elección algunha. 5) A filosofía política liberal exalta erroneamente a virtude da xustiza como "a primeira virtude das institucións sociais" e non se da conta de que, no mellor dos casos, a xustiza é unha virtude reparadora, só necesaria en circunstancias nas que de feito se quebra a virtude máis elevada da comunidade. Adela Cortina. Ética. Pág. 99. Akal. Madrid. 1996

_-_-_-_-_-_-_

Adela Cortina neste documento que debemos analizar sobre o comunitarismo ético contemporáneo elabora unha crítica ao liberalismo que propaga o individualismo. Allen Buchanan resúmeno nos seguintes en catro puntos:
1- Concibe a política como un ben para os negocios e non como un instrumento para a sociedade.
2-As persoas participantes deben ter un determinado nivel económico.
3-Calquera persoa que se instalara no poder se corrompería e os que se ocupan dos asuntos públicos son deshonrados.
4-A primeira virtude das institucións sociais é a xustiza segundo a filosofía política liberal, pero esta só é unha virtude reparadora precisa se se quebra a virtude máis elevada da comunidade.

J. RAWLS

O meu obxectivo é presentar unha concepción da xustiza que xeralice e leve a un nivel máis elevado de abstracción a coñecida teoría do contrato social tal como se atopa, digamos, en Locke, Rousseau e Kant. Para logralo, non debemos pensar no contrato orixinal como aquel que é necesario para ingresar nunha sociedade particular ou para establecer unha forma particular de goberno. Máis ben, a idea directriz é que os principios da xustiza para a estrutura básica da sociedade, son o obxecto do acordo orixinal. Son os principios que as persoas libres e racionais interesadas en promover os seus propios intereses aceptarían nunha posición inicial de igualdad como definitorios dos térmos fundamentais da súa asociación. Estes principios terán que regular todos os acordos posteriores; especificar os tipos de cooperación social que poden levarse a cabo e as formas de goberno que poden establecerse. Este xeito de consideralo chamreino xustiza como imparcialidade. J. Rawls: Teoría de la justicia. Pág. 28. F.C.E. México. 1985

_-_-_-_-_-_-_

Neste texto, J.Rawls preséntanos unha visión da xustiza que a eleve de xeito que presente un alto grao de abstracción. Debemos pensar nos principios da xustiza para a estrutura básica da sociade, e non só no contrato orixinal. Estes principios son utilizados polas persoas racionais e libres interesadas en promover os seus obxetivos e intereses propios. Estes principios son os reguladores dos acordos posteriores.



ORGANIZACIÓN DOS MODELOS DE RECURSOS E SENTENCIAS:

Modelo de reclamación [administración correspondente]

Contencioso administrativo

Tribunal supremo de xustiza

Recurso de alzada

Publicado por en

No hay comentarios:

Publicar un comentario

Suscribirse a: Enviar comentarios (Atom)

INMIGRACION Y MIGRACION

Los movimientos migratorios han cambiado por completo la estructura de las sociedades en las que han interactuado. Así ha ocurrido a lo largo de la historia y, sobre todo, en las últimas décadas. Países con una tradición colonial han recibido de sus ex colonias, desde la década de los años 50 del siglo XX, importantes flujos de inmigrantes quienes, después de la independencia, buscaron la prosperidad en la antigua metrópoli.

Es el caso de Francia con la comunidad argelina y subsahariana o de Inglaterra y la presencia de pakistaníes e indios en su sociedad. Hay otros casos más particulares como es el de Estados Unidos, país fundado por inmigrantes y en el que los inmigrantes siempre han jugado un papel muy importante.

En lo que se refiere a los flujos migratorios en los últimos años, existen dos casos especialmente paradigmáticos y ambos afectan de una u otra manera a la sociedad iberoamericana.

En efecto, el auge de la inmigración en los últimos años en España y la importante y creciente presencia de latinos en Estados Unidos son procesos de una gran importancia en la inmigración global.

La importancia de la migración hoy en dia para el desarrollo de las economías iberoamericanas es indudable. No sólo para los países de origen, que se benefician económicamente de las remesas enviadas, sino los de destino, que logran abastecerse de mano de obra y nivelar la balanza del crecimiento demográfico, que en los países desarrollados suele ser negativa.




"las migraciones(…) son un fenómeno global, cada vez más intenso, diverso y complejo, que está influyendo en la configuración política, económica, social y cultural de nuestras sociedades. Es también un hecho que plantea desafíos en términos de reconocimiento y aceptación de la diversidad, la integración socio-económica, el desarrollo del capital humano y el tratamiento de las remesas para que se conviertan en elementos productivos y de transformación positiva de los países receptores, facilitando, así, el retorno de los migrantes".Este es uno de los principales problemas de la humanidad. Millones de hombres y mujeres, por varios motivos, dejan su país, su familia, sus afectos para buscar un lugar mejor donde vivir. A vez se deja su propio país para buscar trabajo y mejores condiciones de vida; a vez por razones políticas (dictaduras y persecución); a vez se deja su país contra su voluntad (el comercio de hombres, mujeres niños; pensáis a la prostitucion).

El tema de la emigración se ha analizado desde muchos puntos de vista, pero el aspecto económico

es uno de los más importantes, si lo consideramos desde la perspectiva individual del emigrante. También lo es si investigamos las repercusiones que tienen las migraciones masivas, tanto para los países "expulsores" de población como para aquellos receptores de la misma.

No obstante, hay otro factor menos visible pero aún más relevante, que subyace tras el fenómeno de las sangrías poblacionales: el moral. En efecto, el éxodo es la consecuencia palpable de que, en ese país, las prácticas inmorales de los gobernantes han sobrepasado lo que una gran proporción de los habitantes considera como tolerable. Así de sencillo.

Como el lenguaje político es tan ambiguo, conviene que aclaremos a qué nos estamos refiriendo al hablar de "moral". Es ampliamente aceptado que la moral está íntimamente relacionada con el bien y el mal. Es decir, con aquellas conductas juzgadas como correctas o incorrectas. Y a su vez, con el concepto de Justicia. En última instancia, algo "bueno" es lo que es "justo".

Compartimos la opinión de Friedrich Hayek acerca de la moral cuando dice que la ética es un orden espontáneo. Que la gente, con el correr del tiempo, ha considerado como "moralmente buenas" aquellas acciones e instituciones que mejor han contribuido a mantener al mayor número de personas con vida; y malas, las opuestas. Hayek aclara que ese es un proceso intuitivo y no enteramente consciente. Pero lo cierto es que, más allá de lo que nos quiera imponer el derecho "positivo", en nuestro interior cada uno de nosotros sabe perfectamente la diferencia entre el mal y el bien.Por eso, los sistemas éticos "abstractos" son los mayores enemigos de la verdadera moral

Derechos Humanos e Inmigración en España

Según Marta Rodríguez Tarduchi, Directora de Inmigración del Ministerio de Trabajo y Asuntos Sociales la política a desarrollar por el gobierno actual será una de las más avanzadas en lo que respecta a derechos humanos con respecto al resto de los países desarrollados que tienen el trema en la agenda nacional.

Estas declaraciones fueron realizadas en el marco de la inauguración del XVI Encuentro Nacional de la Abogacía sobre Derecho de Extranjería y Asilo que reúne a más de 220 letrados especializados en la materia en la localidad de Sevilla.

Rodríguez afirmó que hay mejoras visibles en cuanto al marco legal y las posibilidades de representación legal de los extranjeros que viven en España.
De todas formas queda mucho por hacer por parte del gobierno para lograr la plena aceptación y adaptación de las personas que hace poco tiempo viven en suelo español, así como también la reducción de los tiempos en sus tramitaciones legales.

Falta también crear ámbitos políticos y concientización por parte del pueblo español en lo que tiene que ver con la capacidad de acogida. Se deben asegurar derechos, deberes y garantías de los inmigrantes para evitar todo tipo de discriminación.

Hay que tener en cuenta que la inmigración es uno de los motores fundamentales de la sociedad; no puede ser un tema fuera de la agenda de Gobierno.

Entre los temas discutidos por los abogados en estas jornadas se ha priorizado el estudio de la denegación de entrada y el tratamiento de extranjería

l.Tráfico ilegal de personas e inmigración ilegal.

Uno de los aspectos de la inmigración que más repercusión ha tenido en el ámbito del Derecho penal y que ha merecido una respuesta formalmente específica por parte de nuestro legislador es, como se ha señalado, el que se refiere a la propia actividad migratoria; más concretamente, a la forma en la que llegan los inmigrantes. Desde un punto de vista político-criminal, la especial importancia que tiene esta actividad migratoria puede estar relacionada con diversos factores: en primer lugar, con la explotación a la que suelen verse sometidos los inmigrantes que desean desesperadamente entrar y permanecer en España; en segundo lugar, con los riesgos que corren los inmigrantes cuando intentan atravesar nuestras fronteras de manera clandestina y, en tercer lugar, con el interés en reforzar los limites establecidos en el plano administrativo para controlar la inmigración y evitar los problemas que ésta pueda generar en el actual modelo socioeconómico.

La LO 11/2003, de 29 de septiembre, de medidas concretas en materia de seguridad ciudadana, violencia doméstica e integración social de los extranjeros, ha dado lugar a una última reforma en esta materia. Una de las modificaciones más importantes es la que se produce en la redacción del tipo básico del art. 318 bis, que ahora castiga "al que, directa o indirectamente, promueva, favorezca o facilite el tráfico ilegal o la inmigración clandestina de personas desde, en tránsito o con destino a España", estableciendo una pena de prisión de cuatro a ocho años. Así pues, por un lado, se amplía el alcance del tipo mediante una nueva definición de la conducta típica y, por otro lado, se aumenta la pena.


RETORNADOS

La CIG lleva 14 años dando un servicio de información y asesoramiento a partir del Departamento de Migración a los emigrantes retornados y a los inmigrantes. Galiza es un país de emigrantes, donde su dramática historia ha llevado a cientos de miles de gallegos a partir de su tierra. Pocos países del mundo tuvieron una sangría tan grande. Hay dos lugares fundamentales hacia donde nuestros emigrantes partieron: a Portugal y América, y otra parte importante también a Castilla. Este proceso se dio hasta los años 60. La última emigración fue a Venezuela, y a partir de los años 60 ya no se partía en barco, sino en tren, a Holanda, Inglaterra, Suiza o Alemania. Y, paradójicamente, ahora vuelven a nuestro país esos hijos y nietos de emigrantes que se fueron a América. Nuestro departamento tiene como objetivo atender, informar, asesorar e integrar en nuestra sociedad a estos colectivos, donde el mayoritario es el colectivo latinoamericano por estos vínculos históricos que planteaba.

Estos problemas vienen determinados porque en la actualidad están viviendo en países en los que se aplicaron en los últimos veinte o treinta años políticas neoliberales, que destruyeron la economía de esos países, de privatización, y que incluso fueron avaladas por el propio Gobierno español con el apoyo a la penetración de las multinacionales, que condujeron a una sistemática apropiación de los sectores productivos. Nuestros compatriotas, personas con un promedio de edad de 75 años, están viviendo esta etapa terminal del proceso migratorio, encontrándose en una situación sumamente difícil por formar parte de la estructura socioeconómica que más ha sufrido estas políticas lesivas; y están en una situación, después de tantos años de trabajo y esfuerzo, en la que tienen que vivir con pensiones muy bajas. Hemos realizado campañas para solicitar la pensión no contributiva, para que nuestros mayores tuvieran acceso a los medicamentos.

Estado español como la Xunta tendrían que tener una política más activa en los países de origen donde hay emigración gallega y, si tanto se está hablando de solidaridad y cooperación, convenía hablar menos y hacer más, y en ese sentido solicitamos una priorización de las acciones a desarrollar en este campo en los países que fueron receptores y solidarios para que nuestros emigrantes tuvieran una vida digna. Otro tema que fue motivo de movilización y reivindicación fue la modificación de la Ley de Nacionalidad del Código Civil, para que se permita que sin discriminación de edad o sexo los nietos de gallegos puedan acceder a la nacionalidad. Esto tiene que ver con una política demográfica más seria que tiene que tener el Estado con los contigentes migratorios. Hay una necesidad de mano de obra y de rejuvenecer nuestra sociedad, y evidentemente creemos que ese crecimiento necesario en nuestro caso bien podría ser con los descendientes de gallegos, que tendrán mayores posibilidades de integración plena.

Gallegos de Argentina recuerdan su dolor en la dictadura de Videl

Confían en una democracia estable para que su país de adopción avance como Galicia.Han hecho falta 30 años para unir desde la oficialidad a un país que hoy repudia el régimen que hizo desaparecer a miles de personas (17.000 según cifras oficiales, 30.000 según las organizaciones de derechos humanos). Miles de gallegos vivieron aquel día y sufrieron, de una u otra manera, la dictadura. Hoy la recuerdan como el resto de la población argentina. Las experiencias de una de las colectividades más importantes del país sirven para retratar a una sociedad que quedó marcada por el Proceso de Reorganización Nacional, eufemismo creado por la Junta Militar presidida por Jorge Rafael Videla, Emilio Eduardo Massera y Orlando Ramón Agosti.

Hace 30 años, Dionisia López Amado era modista en una empresa textil de Tigre, al norte de Buenos Aires. Nacida en Cedeira en 1928, emigró a Argentina en 1952 junto a su marido y su hijo de cinco meses. Apenas dos meses después del golpe, un coche del Ejército se llevó de su casa a su hijo, Antonio Díaz López, y a su nuera, y nunca los volvió a ver.

Desde entonces, pide justicia para su hijo y los otros 30 gallegos desaparecidos. Hoy, con 78 años, deja entrever la emoción bajo unas enormes gafas de sol y el pañuelo blanco que la identifica como Madre de la Plaza de Mayo. «Cando chega o 24 de marzo cámbiame a saúde. Vólvome moito máis sensible cando recordo ao meu fillo, do que xa hai moito tempo que non teño esperanza de atopar vivo. Non creo que haxa nada semellante a que che desapareza un ser querido. Porque cando non o podes enterrar, porque non o viches morto, ¿como elaboras un duelo?», se lamenta.

Ha vivido tres décadas de dolor y activismo. Primero, visitando comisarías y el Campo de Mayo, uno de los lugares de detención de la dictadura. Después, acompañando a otras madres en las marchas de la plaza de Mayo. Más tarde declarando ante Garzón durante las causas contra militares argentinos y, desde hace años, presidiendo la Comisión de Familiares de Desaparecidos Españoles. El pasado fin de semana, Dionisia, a la que todos llaman la gallega de zona norte, plantó un árbol. Es su manera de recordar.

«A meu fillo levárono porque facía traballo social nas villas miseria. Tiña ideas de esquerda, pero nunca estivo metido na guerrilla nin nada parecido. Eu non me podo mover polo odio, non podería facer nada do que lle fixeron a Antonio. O que nunca farei será esquecer. Ata o día da miña morte seguirei loitando, porque podo chorar, pero non hei quedar paralizada», dice.

La Guerra Civil española, el golpe militar argentino del 76 y la crisis del corralito (bloqueo bancario de fondos) del 2001. A las tres generaciones de la familia Pousada les han marcado esos avatares históricos. Evaristo Pousada salió de una aldea de Tui en 1949 rumbo a Buenos Aires. Tras combatir durante los tres años en la Guerra Civil, la posguerra lo convenció de que al otro lado del Atlántico se podía vivir mejor.

Y se fue, según dice, «para matar el hambre». Se abrió camino como cocinero y se trajo a su esposa y una hija, Luz, que nació gallega, creció argentina y ahora se siente ambas cosas.

En la continuación generacional, Luz se casó y alumbró dos niñas, en la época del golpe militar. Una se instaló en Tui en el 2001, cuando la crisis económica azotó Argentina. La otra hija permanece en Buenos Aires y, a punto de cumplir 29 años, opina que «los males de Argentina atienden a un plan sistemático para llevar a pique el país». De recordar lo sucedido durante la dictadura ya se encargan la madre y el abuelo, aunque no están de acuerdo. En el barrio porteño de Parque Patricios salta el debate entre Evaristo, 89 años, y su hija Luz, 59. «Aquí el obrero siempre lo pasó mal. Pero desde los militares todo fue a peor», dice el abuelo.

«Pues yo defiendo de alguna manera a los militares, tuvieron cosas buenas. Esa época para mí fue la más tranquila», replica su hija. «Claro, era la más tranquila porque nadie se podía mover por la calle», contesta Evaristo. «Sí, pero caminabas y no te llevaban por delante ni te robaban. Lo peor ha venido en los últimos quince años», insiste Luz.

«Se non temos memoria, non temos destino». La frase la apunta Gastón Quiroga, un argentino nieto de gallegos de Melide y Lalín. Nacido a la par que el golpe, creció con la democracia y se formó como arquitecto con la crisis económica del 2001. Hoy apunta esa frase sobre la memoria como aserto de cabecera para su vida, resumen de la historia de Argentina, y para mantener vivo el legado de sus antepasados.

Por algo se empeña en hablar gallego y tocar la gaita a diez mil kilómetros de Galicia, ataviado con una camiseta que une el más célebre lema político argentino y gallego, «Nunca máis».

«Eu entendo que a historia que se esquece, repítese. Por iso hai que lembrar sempre o que pasou. Eu sei que os meus avós viñeron fuxindo das guerras e da fame, e tamén sei que aquí houbo unha dictadura que aniquilou á xeración que agora debía levar o país adiante», apunta Gastón en un gallego con acento argentino.

La familia Quiroga también tuvo problemas con los militares. Los tíos de Gastón, sindicalistas, tuvieron que exiliarse en Italia y Galicia.

Ahora viven en Argentina. «A eles o proceso marcoulles a vida, pero poden camiñar pola rúa. Jorge Videla, en cambio, está pechado na casa», concluye mientras sintetiza así el legado que a su juicio dejaron los militares: «Unha guerra, un mundial de fútbol e dúas autoestradas. O resto xa o sabemos».

Inseguridad de los inmigrantes gallegos en Venezuela



Los emigrantes gallegos en Venezuela temen ser raptados en cualquier momento y fuentes del colectivo sospechan altos cargos del Gobierno de Hugo Chávez "están detrás de los secuestros. Hay muchas similitudes en todos los raptos".

Empresarios y ganaderos del estado de Bolívar pidieron ayer la liberación de los dos empresarios raptados, mientras fuentes de la comunidad gallega señalaban a algún alto cargo del Gobierno como responsable de los raptos.

Benito Álvarez es celanovés pero lleva más de medio siglo emigrado en Venezuela. Cuando sale a la calle no lleva guardaespaldas, pero ‘hay que mirar para todas partes. Si vas conduciendo y notas que alguien te sigue, hay que dirigirse a un sitio seguro. Hay que cambiar los horarios y los recorridos, no ir siempre a la misma hora por un determinado lugar’,

Estas son algunas de las precauciones que tiene que tener en cuenta prácticamente a diario. Pero no es el único. ‘Todos estamos atemorizados. El único problema que tuve fue que me robaron el coche apuntándome con una pistola, pero hay mucha inseguridad’,

Temen ser raptados en cualquier momento y fuentes del colectivo sospechan altos cargos del Gobierno ‘preparan y estan detrás de los secuestros. Hay muchas similitudes en todos los raptos: Son hombres armados y vestidos de militares. Alguien les tiene que dar la ropa y las armas, además de dinero para alimentar al secuestrado durante los días que dure el cautiverio’, señalan. Entre el colectivo crecen las sospechas de que ‘lo único que pretenden es que retornemos a España, para quedarse con todo lo que construimos durante años’, .

La Guardia Nacional busca en la actualidad a dos empresarios, el pontevedrés Francisco Muradás y el ourensano Nicolás Alberto Cid Souto. Pero no son los únicos secuestrados. La Federación Nacional de Ganaderos de Venezuela, de la que es presidente Francisco Muradás, daba a conocer ayer que en todo el territorio fueron raptadas 63 personas en el último año ‘y más de la mitad son ganaderos, de los que 32 aún se encuentran bajo el poder de sus secuestradores’,

Entrevista a unha inmigrante Galega


Olga Lopez López naceu en abril de 1944 en Sarria (Lugo). Ó remata-lo Bacharelato Elemental púxose a traballar na taberna que os seus pais posuían na vila lucense. En 1961 casou con Martín Aldegunde e pouco tempo despois tivo un fillo. Foi no ano 1963 cando ela e mailo seu home decidiron emigrar a Suíza, deixando ó seu primoxénito en Sarria ó coidado dos seus abós. Na emigración o matrimonio desenvolveu a súa vida laboral no gremio da hostelería. Ata o ano 75, no que decidiron regresar á terra pouco despois de nace-la súa segunda filla. Xa de regreso en España abriron un establecemento de hostelería que rexentaron ata 1989, ano en que morreu o marido de Olga.

Entrevista

¿En que ano se foi?

No 62-63.

¿A onde?

A Suíza.

¿Por qué a Suiza?

Porque daquela era o país que mellor estaba economicamente. Suíza e Alemaña. Francia sempre tivo a moeda moito máis baixa. Suíza era un pouquiño máis alta. Alemaña era máis alta pero era máis difícil, porque nós non marchamos pola Emigración. Marchamos cun contrato duns amigos que estaban alá, que xa levaban tempo. Entón miráronnos, e fómonos cun contrato con 850 francos ó mes e un horario indefinido, claro está. Alí, tanto traballabas dez, quince, coma dezaseis horas. E tíñalo que facer porque se non o facías ti, na porta estaban iugoslavos, italianos, portugueses -había de tódalas nacionalidades- para face-lo traballo. O mesmo, máis se acaso, por menos diñeiro, e tiñas que adaptarte ás circunstancias do que fora. Ou senón, colle-la maleta e poñíante na fronteira en 24 horas e para España outra vez de regreso.

¿En qué foi a Suiza?

En tren.

¿Como foi ó viaxe?

Tres días e dúas noites. Fora larguísimo.

¿E dende onde sairon?

De Sarria.

¿A onde chegaron?

O primeiro contrato que tivemos foi no cantón Schwyz moi cerquiña de Lucerna, hai que coller un barquiño, unha cousa parecida a un catamarán. Pero nós de entrada fomos a un hotel desviado, porque estaba entre Lucerna e o pobo que lle chamaban Vidnau. E era un hotel que quedaba no mesmo centro. Pero era un hotel aillado, porque aquel hotel era máis ben de xente da terceira idade, xubilados, xente maior, que ó mellor ían pasar un mes, quince días, segundo o presuposto que tiñan, pero era como un hotel residencia. E alí estivemos dous anos.

¿Pagaban en francos?

Si, a partir da fronteira francesa, con francos franceses e despois francos suízos.

¿Ian cos francos de aquí de España, o cambiarono alí?

Non, cambiábamolo. Porque en tódalas estacións había para cambio.

¿Canto lle costou o viaxe en tren?

A viaxe si que non recordo o que fora. Sei que o meu papá nos prestara oito mil pesetas, que por certo llas tivéramos que devolver. Non era como agora, que dás e non che volven. E as oito mil pesetas chegárannos a partir do momento ese que se nos acabou o presuposto e nos axudou ese señor. Despois levábamos uns choiriciños, un cachiño de xamón, algo para comer porque se o presuposto non chega para a viaxe cómo vas facer para comer. Era moito traxecto e había que comer algo. Nós chegamos á fronteira a Xenebra e daquela había outro problema, que iso era para quedarse nas aduanas cos bos chourizos e os bos xamóns. Entón rexistráronnos as maletas todas, encontráronnos os chourizos, o xamón, e quitáronnos todo. Só pedíndolles por favor, case de xeonllos, que nos deixaran algo, que non levábamos diñeiro nin tíñamos para comer nada. E deixáronnos unha insignificancia de nada, quedou todo comisionado alí. Porque se dicía daquela, que se había unha peste porcina aquí en España, que se podía pasar a infección a Suíza. Iso todo era un conto deles. Porque iso era para quedarse nas aduanas. Pero a todos os que íamos no tren con destino a Suíza. Maletas fóra do autocar, xa tiñas que baixalas para pagar todo, ó tren. E aí maleta por maleta, maleta por maleta, despois nunca máis nos volveu pasar, porque incluso pasabamos chourizos e trozos de xamón, ¿sabes onde discurríamos de pasalo? Nos zapatos. Primeiro metíamos os chourizos e despois atascábamos de papeis de xornais. Entón pensaban que eran xornais e non che miraban. Pero a primeira vez confiscáronnos, ademais claro vas de recluta, que non sabes de como vai o tema, e nos quitaran todo. Eu pedíndolles case de xeonllos que nos deixaran porque non tíñamos diñeiro, nin para comer. E nos deixaran algo, pero nada.

¿Por qué decidirón ir?

Porque a economía aquí en España, non había. Non é que non houbera traballo. É que non tiñas a forma de subsistir. Meu marido estaba coa nai, unha vez que se marchou, a nai levárona cos outros irmáns. E os meus pais quedaron co meu fillo Martín que xa tiña dous anos escasos. Entón, nós marchamos por necesidade, porque non tíñamos. A nai del non lle podía dar porque non tiña, era unha casiña de labrador con dúas vaquiñas. E nós aquí en Sarria tíñamos un bodegón que lle chaman agora, pero daquela chamábanlle unha taberna, unha cantina. E que daba para ir tirando e comendo malamente. A casa era de aluguer, que non era nosa, ou sexa, que tíñamos a vida moi difícil. Daquela non había carreiras nin había posibilidade de estudiar, unha man diante e outra detrás e a camiñar. Entón, decidimos marchar. Eu con moito dolor de deixar a Martín, porque a min costoume moito. Agora estou pagando, unhas cousas e outras estou pagando todo. Peor sufrín moitísimo de deixalo tan pequeniño. Cos abós eu sabía que quedaba ben, pero non era igual que telo comigo.

¿Xente que ía por la emigración?

Tiñas que ir cun contrato. Porque se ías de turista, tiñas que levar cartos. Ben, eu veño aquí de turista, pero de que vai vivir vostede aquí. Alí, sen traballar en plan turístico, se levabas francos podías estar o tempo que quixeras, como se vas de vacacións. Unha cousa igual. Pero se non tiñas escasamente para a viaxe, como ías ir de turista. Entón alí o que non levaba os seus papeliños, xa non intentaba ir. Entón, contrato, pasaporte, hoxe xa non fai falta, pero daquela pasaporte en regla, e xa digo, pasábanche un recoñecemento en Xenebra. A parte de que che quitaban todo, pasábanche un recoñecemento de saúde, se estabas sana, porque se estabas enferma, marcha para atrás. Con placas víante por dentro como por fóra, e se tiñas algún problema ou algunha cousa, marcha para atrás. Houbo un señor que tiña un problema de bronquios e non puido pasar. Tivo que dar a volta con grande pesar, pero tivo que dar a volta. Porque enfermos nada. Alí, xente currante, a traballar a tope, e sana como carballos. .

Cando foron para alí, ¿tiveron que facer moito papeleo?

Non, porque como nos mandaran o contrato xa a cada un, ti ó que te limitaches foi a asinalo, volvelo mandar outra vez para alá, conforme estaba de acordo, unha cousa máis ou menos como fas aquí para un contrato. Pero alí ves todo, o traballo que ías facer, que viña escrito en alemán, menos mal que logo as cartas dos amigos, explicaban: “vas facer isto, e Martín vai facer o outro”. Entón viña escrito en alemán, porque daquela os patróns non falaban nin pizca de nada, español xa nin velo, italiano nada, o flamenco schwyzen, flamingo, era como dicir en España o catalán ou o vasco. En cada cantón, en cada rexión falaban da súa forma. Entón, a cousa sabías para o que ías, porque os teus compañeiros che dicían para que era e chegabas alí e xa sabías o traballo que ías facer.

¿Como era o contrato que levaban?

O contrato era anual. Ese hotel traballaba todo o ano. Despois estivemos noutros que traballaban oito meses



¿Era habitual vir a dar a luz aquí?

Había moitas mulleres que daban alí, pero despois ela xa non podía traballar. Porque de bebés non chos collen nas guarderías. Despois, nas guarderías comentábase, xente que tiña nenos pequenos, que os maltrataban ó ser fillos de emigrantes, que lles pegaban. Mentres non falaban maltratábanos, ó que falaban xa dicían “pegoume a señorita esta ou a outra”. Pero aparecían marcados con moratóns, despois dicían que se mancaban xogando entre eles. E era que lles zoscaban. As guarderías alí non eran nada seguras. Era un pouco complicado. E neste hotel -ó primeiro que fomos- estivemos o primeiro ano co contrato, o segundo ano xa nos dixo a patrona de renovalo, estaba supercontenta con nós. Xa nos subiu o soldo, sen pedirlle nós nada e ó terceiro ano, ocórresenos levar ese matrimonio de Lier e el era un “raspas”, roubaba todo. Porque alí as flores, os animais, xoias e todo o que sexa así de valor, anque te leve os ollos, vese pero non se toca. E el como era labrador, qué lle íamos buscar: xardiñeiro. E cando no inverno nevaba pois axudáballe ó porteiro a limpar habitacións, a limpar a sala de bolos. E alí a xente como non tiña outra distracción pois ía xogar ós bolos, outros ás cartas, había xogos para esa xente maior para pasar o tempo, porque outra distracción non había. Moitos xogaban ós bolos, ían lavar as mans, deixaban as xoias e esquecíanas. Cando volvían por elas, as xoias non estaban.

Neses cinco anos, ¿non veu ningunha vez a España?

Non, porque a casa estaba en marcha e as cousas había que pagalas. Tiñas un mes de vacacións e quedabas a traballar alí. Alí ós patróns non queren que ti esteas traballando neste hotel, e teñas un mes de vacacións e vaias traballar a outro sitio. E si o saben denúnciante á policía. Nunha das ocasións que xurdiu isto, que non viñemos a España, dentro destes cinco anos, o meu marido encontrou nun sitio e eu noutro e traballamos un mes e gañamos o noso diñeiro. Pero resulta que eu estaba traballando e había unha vitrina grande de cristal e a min víame a xente toda dende fóra. E alguén, malas persoas, foille co comentario á patrona e rapidamente denuncia policial. Pero daquela tiña un patrón, nun mes colleume un apego, e a patrona, que por eles non me puxeron na fronteira, que senón estaba en España pero para non volver nunca máis. Porque iso alí era moi mirado. O meu marido traballaba de cociñeiro, de entremetier, e traballaba nunha entreplanta e alí non o podían ver. E a todo iso aínda lle seguiron os pasos ó descubrirme a min, porque traballabamos moi cerca un do outro. Nós antes de que todo isto sucedera vímonos perdidos para pasar de estacionais a anuais. Porque nós perdemos por este matrimonio de Lier o contrato anual, que é o permiso B. Entón para pasar de anual a estacional, facilísimo. Agora, para pasar de estacional a anual, tela marinera.

¿Por que?

Porque non sei. Son regras que tiñan alí no sistema. Ben, pois outra axencia de colocación. Porque claro, cada oito meses aquela historia pechaba, non che rendía o diñeiro, era un pobo pequeniño, despois tiñas que andar mirando onde te collían para unhas horas. E nós pensamos que era facilísimo pasar de estacional a anual como estabamos, o permiso B. Pero chegamos á axencia de colocación e xa nos explicaron o que había “Ustedes no supieron lo que hicieron, no se asesoraron. Ustedes tenían un contrato por un año y eso había que conservarlo. Al pasar a otro contrato de ocho meses ustedes pierden los derechos”. E aí foi onde nós nos fastidiamos. Tivemos que volver a unha axencia de colocación e demos cuns patróns pero eran malísimos. El non quería ver un estranxeiro nin en pintura. Xa mandaran un emigrante galego por unha denuncia como esta de traballar por un mes. Eles non querían que traballaras noutro sitio, e como eles todos.

¿Sempre traballaron en hoteis?

Sempre foi en hostelería. Hoteis, restaurantes, todo no gremio da hostelería. Estivemos no cantón Schwyz, para alá de Interlaken, tamén no cantón Schwyz e despois xa nos fomos para Berna. Traballamos en tres hoteis fixos e despois o que facíamos nas vacacións.

Vivía con emigrantes galegos, ...

Había galegos, portugueses, italianos, iugoslavos, había de todo. Era un piso, pero en vez de telo todo para ti, tiñas unha habitación con dereito a cociña e baño.

¿Eran barrios de emigrantes?

Non, era unha rúa normal, cunha casa normal e pisos alquilados por habitacións para emigrantes. Porque se ías pagar un apartamento ou un piso, o que gañaba un, alá ía. Entón non ías a iso. Isto pódeo facer o que vai directamente a vivir alí ou a quedarse ata que te vaias xubilar.

¿Traballaban noutros sitios a parte do hotel?

Eu cando estaba no último hotel xa non, porque tiñamos un soldo bastante importante ó cambio. Pero ó primeiro que tiñamos uns soldos baixos, fixen moitas horas de limpeza en casas de señoras, limpando dúas horas, dúas horas noutro lado, en casas privadas de señoras maiores con pasta, que elas non podían limpar pero podían pagar a quen lles limpara. Moitas veces os días libres dedicábame a ir limpar a casas de señores e ó mellor traía un soldiño máis grande do que gañaba traballando un día normal nun restaurante, porque alí pagábanche por hora. Unha hora -conviñas coa patrona- podían ser dez francos, quince francos. As horas que facías xa chas pagaban de inmediato e eu ás veces sacaba máis diñeiro que traballando no restaurante normal.

¿Como estaban os soldos?

Cando nos viñemos no ano 75-76, os soldos xa eran moito mellores, porque xa non necesitabamos facer horas porque ó cambio viñamos sacando un soldo de 3.000 francos para riba que ó cambio era tela. 300 por 26 que foi o cambio máis alto que nós notamos no tempo que estivemos, que hoxe está a cento e pico. Pero daquela estaba a 26.

Enviaba cada mes diñeiro a España...

Tiña que mandar 23.000 pesetas.

¿Como o enviaba?

Mandábamolo pola posta, polo correo. E traíanllos á casa. Íamos a Correos e traíanllos á casa os carteiros. Pero 23.000 pesetas non podían faltar. E despois nos meses que quedaron coa filla xa eran máis. Pero iso xa foron nove meses, iso foi unha piollada. Pero no tempo que estivemos con Martín, tela marinera, se eu teño todo ese diñeiro agora...

Pero era todo para o fillo.

¿Como foron acollidos por la poboación suiza?

O emigrante sempre foi mal visto en calquera país. O que pasa que os hai máis tontos, máis intelixentes, máis espabilados, menos espabilados,... Eu -por exemplo- neste último restaurante, cheguei a sacar a caixa maior que a muller do xefe de cociña, que estaba traballando como camareira. Cada vez que o patrón viña ás noites, eu por exemplo tiña o número sete, e toca o número sete e sacaba máis ca Yolanda, que lle chamaban, e vía o ticket do que traballara eu nas oito horas que era moi superior en francos ó dela. Cando vían as miñas caixas os outros compañeiros e compañeiras alucinaban. Despois caín embarazada e a patrona quería que seguise de camareira e eu xa cunha barriga así. Porque eu viñen para dar a luz con dous meses escasos. Díxenlle que non traballaba máis de camareira, entre que levabas unha carteira -porque alí pasa o que vai pasar aquí, todo moeda, papel pouco, todo eran calderillas, agora co euro igual vai pasar aquí- tiñas que levar unha carteira con cambio para cobrarlle á xente, porque despois coa caixa que facías a metade da caixa era para o xefe e a outra metade xa te quedaba a ti na carteira. Entón entre a barriga que levaba e a carteira aquela coas moedas, parecía un canguro. E díxenlle á patrona se lle interesaba que traballara algo máis, eu pasaba para o buffet dándolle servicio ás camareiras, porque me daba vergoña andar con aquela barriga polo medio do restaurante. Pero ela quería que seguira traballando no restaurante.

¿Por que cambiaron de hotel?

Porque aqueles patróns eran malísimos. Ós novos patróns encontrámolos de casualidade, porque Martín, o sitio onde traballou ese mes de vacacións, o restaurante era do patrón que nos levou para o que despois fixeron novo. E inaugurámolo nós. Pero ó meu marido non o colleron. Andábanlle sobre a pista, e puxéronlle unha denuncia, pero equivocada. Despois o meu marido quería denunciar ós patróns por poñerlle unha denuncia equivocada, que non existía tal cousa. Pero a min, se non é o patrón chímpanme a España, pero sen volta.

¿Había moitos galegos?

Si. Empezaban a vir de tódolos países, portugueses, iugoslavos, había franceses incluso, e españoles e galegos, andaluces, asturianos, de tódolos sitios. Daquela a emigración era inmensa, porque España daquela estaba fastidiada. Non había e tiñas que decidirte ou para adiante ou para atrás. Ou adaptarte ás circunstancias ou se querías prosperar un pouco,... A miña ilusión de toda a vida era chegar a unha casiña. Eu piso non quería, eu quería unha casiña. O meu marido estaba coa nai, mellorárao para que se quedara con ela, pero claro, despois había irmáns polo medio e había que repartir.

Alí, ¿Non había centros para reunirse?

Non, cando nós estivemos, non.

Centros galegos...

Ben, centros galegos, había un centro se querías ir comer, bailar, divertirte, pero o noso non era iso, o noso era xuntar para poder virnos.

Pero era un centro para emigrantes.

Si, era un centro para emigrantes, galegos, andaluces e de Zaragoza, é dicir, un centro de españois. E organizaban comidas, organizaban bailes, case tódalas fins de semana. Ían actuacións. Eu recordo que soamente fóramos unha vez ver a Manolo Escobar. O único extra que fixemos estando en Suíza. A ese centro que fora Manolo Escobar a cantar. A única e exclusiva vez, porque alí cóstabache todo tela marinera, o franco. E non era que dixera, “mira cóstame aquí vinte francos, pero poñíaste a multiplicar por tanto. Isto non o podemos gastar nós”. Entón, encontrábaste con alguén ou tiñas sede se era no verán, pasabas nunha terraza ou nun restaurante tomando unha cerveciña e charlando con alguén se o atopabas.

E que idiomas falaban alí.

Alemán, francés e despois o flamingo, que era unha mezcla.

¿Tiveron moitos problemas co idioma?

Home, ó principio. Fomos dos primeiros emigrantes que fomos, e anécdotas a nós non nos pasaron pero eu vía un matrimonio que ela era de Sarria e el era de aí de Escairón e morreu o pobre alá e tróuxoo a muller a enterrar a Escairón. Baixando do metro, baixou por sitio equivocado, en vez de baixar por un lado, baixou polo outro e o que viña arrollouno. Pero esa estaba nunha casa privada de cociñeira e el estaba para limpar, de xardineiro,.. E os problemas que tiñas co idioma eran todos. Eu a ti se che falo por exemplo en italiano, en alemán, o que che estou dicindo, ti que colles, pois isto nos pasaba a nós. Era difícil, pero como ti non eras tonta.

Axudábanlles os compañeiros.

Non, non, alí ninguén axudaba a ninguén, alí cada un ó seu e punto. Aquí iso de que ti me axudas a min e eu axúdote a ti, e eu fago o teu e ti fas o meu, e cousas así, non. Alí cada un ó seu. Como cobrabas a fin de mes, o traballo facíalo como podías. Alí non te botaban a man nin ó pescozo. Nin os patróns querían iso. Alí cada un tiña o seu destino de traballo, o seu horario e a partir de aí borrón e conta nova.

E despois aprenderon o idioma.

E despois pouco a pouco, eu o italiano caceino rapidamente. Eu non o falaba, claro, pero ó mes e medio de estar alí xa collía moitísimas cousas. Falalo non, o italiano inda hoxe fáloo correctamente como o español. Francés, falo bastante, máis que entendo, e alemán aínda me defendo.

Ían a clases, ¿como o aprendían?

Non, non, todo de oído. Daquela que tiña o meu oído ben e eu non era tosca e o meu marido tampouco, porque nos interesaba. Se ti traballabas máis ca eu, pero en categoría inferior de traballo. Se ti fregabas platos, non gañabas como facendo unhas camas, se estabas detrás dun buffet dándome a min servicio, non gañabas coma min que estaba de camareira. Ó mellor traballabas moito máis ca min. Pero alí miraban moito a categoría.

Non había a posibilidade de facer cursos.

¿E quen ía daquela? Os cursos cando os facías era ir limpar a casas particulares ou fregar a restaurantes ou cousas así. Eran os cursos que facías. ¿Quen pagaba os cursos? Porque os cursos alí non eran gratis. Penso que os habería, nunca me preocupaba porque non podía ir.

¿Algunha vez que quixeron vir a España puxéronlles problemas?

Non, como non te pasaras do límite dos tres meses, non tiñas problema ningún. Pero repito, co permiso B, anual. Co estacional, nada de nada. Vale, oito meses alí e para España. É como quen vai á vendimia, que van estacionais, uns “equis” meses aquí e volven, pero iso non é rentable porque sacas para a viaxe e pouco máis. Nós cando perdemos o permiso anual non pensamos que nos ía acarrear eses problemas.

Cando estaban eses catro meses traballando noutros sitios, realmente non podían estar alí.

Non, estabamos clandestinos, ilegais totalmente. Se nos colle a policía, nos chimpan para España e en 24 horas estamos na fronteira. Non se podía facer.

Despois, ¿non foi difícil o entendemento con os fillos?

E despois metéuseme na cabeza que se non nos viñéramos, porque o de virnos foi culpa miña, porque o meu marido non quería virse. Quería que levara ó Martín, quería que tivera a nena alí, quería que nos organizaramos alí.

El quería quedarse alí.

El quería quedarse alí. Dicía, ben, cando veñamos para España imos vivir a corpo de rei. Os meus pais xa se ían facendo maiores. E eu sufría moito. Primeiro, se teño a pequena aquí e meus pais alí que non tiñan máis fillos ca min, tela marinera. Ter que acabar os seus días nunha residencia, eles que lles tiñan auténtico pavor ós asilos, a veces comentábanme, “Olga se nos sobrevives nunca permitas que nos leven a unha residencia. Nós non queremos morrer nun asilo”. E así foi que o papá morreu nas miñas mans, e a mamá en Calde. Pero morreron comigo, pero as veces penso, os meus papás morreron nas miñas mans e eu en mans de quen morrerei.(...) A emigración a min quitoume anos de vida.

¿Foi difícil despois entenderse co fillo?

Non, para nada. Para nós foi máis traumatizante ir de aquí para alá que de alá para aquí, porque cos teus é o teu idioma, a túa xente. E alí non é o teu idioma e non é a túa xente.

¿Porqué volveron finalmente?

Despois había que vir pola pequena, porque os papás eran máis maiores, porque date conta de que entre os irmáns se levan doce anos. Cando deixamos a Martín os meus papas aínda eran novos. Había que tomar unha determinación, ou alá ou aquí. Pero eu tiña o problema dos papás, eu se teño outro irmán, outra irmá, era de miralo. Non sei, porque o meu marido aínda que vivira non estaría xubilado, tería sesenta anos, levábame catro anos. Eu hoxe teño 56 feitos de abril. A min si que a xubilación ós 63, pero el ós 65 igual que aquí. E aínda nos quedaba tela marinera, pero malo sería que non o aguantáramos despois de aguantar o que levabas aguantando. O que pasa que che quedaba unha xubilación para vivir a corpo de rei.

¿Non tiveron problemas para adaptarse de novo aquí?

Non foi o noso caso, o noso problema foi para adaptarnos alí. Porque era todo tan distinto ó noso en tódolos aspectos e o maior problema o idioma, porque podes facer o que queiras, porque -é feo que o diga- a min ningún suízo, ningún alemán nin de ningunha nacionalidade me ensinou a facer de nada e sen embargo ensinábanme de todo porque a lingua tíñaa, pero como non a sabía usar, pois ensinábanme de todo.

Unha vez que chegaron aquí volveron facer a súa vida laboral, abriron un establecemento.

Abrimos non de súpeto, houbo varias cousas que facer. Pero xa o negocio estaba preparado para iso. Houbo que preparar para abrir, comprar cociña, o bar, porque coas paredes soas non solucionas. Non abriramos así repentinamente pero tardaramos moi pouco en abrir.

¿Hai axudas do Goberno español para emigrantes?

Eu non sei se para xente maior, pero para min que eu saiba non. Pero neste país, se é pagar o que queiras, pero se é cobrar é moi complicado.

¿Arrepentiuse de ir?

Non, porque ó final o que temos aquí, se non foramos alí non o teríamos. Porque de que se ía facer. Aínda que non che agradezan nada. Os meus pais a min deixáronme o sol, a lúa e as estrelas. Unha man diante e outra detrás e a currar. Foi a carreira que me deron. E recordo de catro profesores me dixeron que fixera algo, que eu era intelixente para estudiar. Pero daquela os pais non tiñan cartos e aínda que os tiveran non se sacrificaban polos fillos. Non, porque se fora un home aínda tal, pero ó ser unha muller, ten fillos e xa non exerce. Nós moitas veces pasámolo mal alá en Suíza, porque as contas había que facelas, a casa estábase facendo, o diñeiro había que mandarllo a mamá, e botas contas de aquí e de alá, e o que che quedaba ó mes, para unhas pipas. Se eu tivera outra mamá, pois diría, “mandádesme un mes si, outro non, por exemplo, ou de momento non mandedes nada. Mirade de arreglar as vosas cousas”. A mamá había que enviarlle tódolos meses 23.000 pesetas sen fallar.

Canto supoñían as 23.000 pesetas.

Pois ó mellor quedábaste con 10 francos. Parte do soldo dun, viña para aquí.

Cando volveron para España ¿qué diferencias notaron con respecto a como a deixaran?

Diferencias neste barrio había poucas. E na casa onde me criei, cada vez que paso por aí véñenseme as lágrimas ós ollos, da miña infancia con moitas estreiteces, con moita miseria, non coa abundancia de hoxe, pero eras feliz, cunhas chapas, cunhas estampiñas destas das caixas de mistas e unha lousa, xogando ás lousas esas, pintabas con tiza no chan, no propio terreo cunha punta, daquela estaba de terra, chegaba o San Xoán tiñas que esperar un ano para pedir uns zapatiños ou unha batiña se a había, sen esixencias. Por iso sufro tanto nesta sociedade, porque eu non quixera vivir acordando. Eu recordo que meus papás me mandaron ó colexio, ata os nove anos. As catro regras, sumar, restar, multiplicar e dividir. Gracias a iso inda hoxe me poño co mellor estudiante. E despois a traballar, a lavar polbo, a lavar a roupa, a planchar, atende-lo bodegón, lava-los vasos, frega-lo chan de xeonllos que eran de madeira. Alá en Suíza, antes morta que quieta.

En Suíza vivíase a situación como en España, de axudar ós pais.

Alí a partir dos 13 anos os fillos independízanse totalmente dos pais, porque alí cando eu estiven a partir dos 13 anos, home e muller independízase dos pais totalmente, porque a nivel de estudios, o goberno encárgase, e nas vacacións se eu vou facer un horario de oito horas, eles fan un de catro, ou tres, ou cinco, durante as vacacións para sacar para os seus gastos. Estudiar, gratis, e para os seus gastos nas vacacións. Cóllennos en calquera sitio. Faltará para ti, pero para un estudiante que quere traballar non. E vanlle pagar ben. E con iso xa ten suficiente para subsanar os seus gastos. E así era a vida da xuventude. Non é como aquí “chegar as vacacións, me voy para casa, e a vivir a vida, de carallada, a comer a durmir, a pasalo ben”. Alí non. Ademais, non fai falta que os pais lles digan que se marchen, é que eles mesmos se independizan. E así se facían as carreiras, e unha vez que saías coas carreiras, traballo así. Non coma aquí, que saes cunha carreira e púdreste e morres.